Một số Tư tưởng Giáo dục phương Tây (phần 1)

athenschool

Giáo dục Tiến bộ
Educational Progressivism
Giới thiệu chung
Phong trào Giáo dục Tiến bộ (có tài liệu gọi là phong trào Tân giáo dục) diễn ra ở châu Âu và Mỹ từ cuối thế kỷ 19, theo Hermann Rohrs [1] “là một phản ứng chống lại hệ thống giáo dục truyền thống hạn hẹp và hình thức.” Cũng theo Hermann, thì một trong những mục tiêu chính của phong trào xung quanh việc thông qua giáo dục để phát triển toàn diện trẻ em cả về thể chất, trí tuệ và tâm hồn. Các mô hình trường học trong đó trẻ em tham gia tích cực và chủ động vào việc học tập và được tiến hành chủ yếu thông qua làm việc. Theo lý thuyết của các nhà giáo dục tiến bộ, trẻ em sẽ học tập tốt nhất thông qua việc thực hiện cụ thể các nhiệm vụ đề ra đi kèm với việc học. Các môn học về sáng tạo như nghệ thuật, thủ công được chú trọng nhằm kích thích trẻ phát triển tư duy sáng tạo. Và theo John Dewey, một nhà giáo dục có ảnh hưởng nhất tới thuyết Tiến bộ, “lớp học phải là một mô hình dân chủ”
Các học giả thuộc trường phái này cho rằng “giáo dục phải dựa trên nguyên lý cho rằng con người là động vật mang tính xã hội có khả năng học tốt nhất từ những hoạt động sống thực diễn ra với người khác. Theo quan điểm nhân bản này, một người giáo viên theo trường phái tiến bộ mong muốn không chỉ cung cấp kỹ năng đọc và luyện tập, mà còn cả những trải nghiệm và hoạt động trong thế giới thực xung quanh cuộc sống thực của người học sinh. Khẩu hiệu đặc trưng nhất của trường phái này là ‘học thông qua làm việc!’ – learning by doing”. (wikipedia, educational progressivism)
Lịch sử phát triển của phong trào Giáo dục Tiến bộ
Nguồn gốc của phong trào Giáo dục Tiến bộ bắt đầu từ các cuộc cải cách sư phạm ở châu Âu từ cuối thế kỷ 17 cho tới thế kỷ 19. Người đi tiên phong cho phong trào này chính là triết gia nổi tiếng người Pháp, Jean-Jacques Rousseau, người khởi xướng phong trào Khai Sáng thế kỷ 18 ở một số nước phương Tây. Tác phẩm điển hình của ông là Émile (xuất bản năm 1762) bàn về một lý thuyết giáo dục dưới hình thức một tiểu thuyết và được coi là tuyên ngôn về quyền trẻ em. Cuối thế kỷ 18, đầu thế kỷ 19, lý thuyết của Rousseau được áp dụng vào thực tiễn tại một số trường học bởi các nhà tư tưởng giáo dục hàng đầu như Johann B. Basedow, Friedrich Froebel ở Đức, Johann Pestalozzi ở Thụy Sĩ, và sau này là Horace Mann ở Mỹ. Cuối thế kỷ 19, lý thuyết này tiếp tục được phát triển mạnh ở châu Âu và Mỹ, đặc biệt nhờ John Dewey với việc việc thành lập trường Thực nghiệm ở Đại học Chicago (1896).
Một số đặc điểm chính của học thuyết Tiến bộ
Thuật ngữ “tiến bộ” được sử dụng nhằm phân biệt với hình thức giáo dục truyền thống trong đó chương trình học được thiết kế trên nền tảng kiến thức kinh tế xã hội cổ điển, như một bước chuẩn bị cho bậc giáo dục đại học, trong khi đó giáo dục tiến bộ dựa vào những kinh nghiệm hiện đại, cung cấp một cái nhìn tổng quan có tính dân chủ hơn và hướng tới tương lai. Phần lớn các chương trình giáo dục tiến bộ có một số đặc điểm chung sau:

  • Nhấn mạnh việc học tập thông qua làm việc – các dự án thực hành, học qua trải nghiệm
  • Chương trình học tích hợp, tập trung vào các chủ đề riêng biệt
  • Đặc biệt nhấn mạnh vào giải quyết vấn đề và tư duy phê phán
  • Làm việc theo nhóm và phát triển các kỹ năng xã hội
  • Hiểu và hành động trên cơ sở mục tiêu của học tập chứ không phải học thuộc lòng kiến thức
  • Các dự án học tập phối hợp và hợp tác
  • Giáo dục vì trách nhiệm xã hội và dân chủ
  • Kết hợp công tác cộng đồng và các dự án học tập thông qua phục vụ cộng đồng vào chương trình học hàng ngày
  • Lựa chọn nội dung học tập bằng cách đặt câu hỏi những kỹ năng cần thiết cho xã hội tương lai là gì
  • Giảm nhẹ vai trò của sách giáo khoa và cho rằng nguồn tài liệu học tập cần đa dạng
  • Nhấn mạnh đến việc học tập suốt đời và các kỹ năng xã hội
  • Đánh giá thông qua các dự án và sản phẩm mà trẻ thực hiện

Theo như những đặc điểm đề cập trên đây, ta có thể thấy rằng, giáo dục tiến bộ là một phong trào, một tư tưởng giáo dục có ý nghĩa rất rộng, bao hàm phần lớn các lĩnh vực và khái niệm học tập hiện đại như: học qua trải nghiệm (experiential learning), học thông qua giải quyết vấn đề (problem-based learning), học tập theo dự án (project-based learning), học tập thông qua phục vụ cộng đồng (service-based learning), học tập nhờ tương tác và hợp tác (collaborative learning), học tập suốt đời (lifelong learning)…
Một số nhà tư tưởng của Phong trào Giáo dục tiến bộ
Những cái tên nổi bật của tư tưởng giáo dục tiến bộ gồm có:

  • Johann B. Basedow, Friedrich Froebel, AElizabeth Rotten ở Đức,
  • Johann Pestalozzi ở Thụy Sĩ,
  • Cecil Reddie’s Abbotsholme và A. S. Neill’s Summerhill ở Anh,
  • Maria Montessori ở Ý,
  • Ovide Decroly ở Bỉ
  • Adolphe Ferriere ở Geneva,
  • Horace Mann, Francis Parker, và đặc biệt là John Dewey – người được coi là “cha đẻ của giáo dục tiến bộ” ở Mỹ…

Đi sâu tìm hiểu tư tưởng của một số học giả sẽ được trình bày cụ thể trong những bài viết chuyên đề riêng về phong trào Giáo dục Tiến bộ.


[1] Sử gia, nhà nghiên cứu giáo dục so sánh Đức.

(tiếp theo: Giáo dục Nhân đạo)

About these ads

2 Responses

  1. Có thêm các ví dụ cụ thể thì hay nhỉ:)?

  2. […] mới cần học hỏi… Posted on December 5, 2007 by hieubt Trong bài viết về Một số tư tưởng giáo dục phương Tây, chúng ta đã nhắc tới phong trào giáo dục tiến bộ với một trong những quan […]

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: